به گزارش پایگاه خبری دیدگاه اقتصادی،
بازار؛ گروه آب و انرژی: مرتضی بهروزی فر کارشناس انرژی و عضو موسسه مطالعات بین المللی انرژی در گفتگو با بازار با بیان این نکته که کدام صنعت است که بعد از خصوصی سازی شرایط بهتری را تجربه کرده باشد، ادامه داد: این شرکت همین حالا هم مردمی بوده و درآمد آن صرف اجرای طرح های توسعه ای و پرداخت یارانه ها و سایر بخش ها می شود.
او که معتقد است شرکت نفت امروز صرفاً نماینده حاکمیت در مدیریت مخازن نفت و گاز کشور است، اظهار داشت: سوال اینجاست که اگر سهام این شرکت به فلان غیر متخصص یا ارگان نظامی واگذار شود، شرایط بهتری خواهد داشت.
آرامکو به هیچ وجه قابل مقایسه با شرکت ملی نفت ایران نیست، باید توجه داشت که این شرکت سعودی حدود ۲ درصد از سهام خود را در بازارهای جهانی عرضه کرد تا ادعا کند که یک شرکت بین المللی بوده و اینگونه جایگاه خود را ارتقا دهد
عضو موسسه مطالعات بین المللی انرژی در ادامه سخنان خود با بیان اینکه آرامکو به هیچ وجه قابل مقایسه با شرکت ملی نفت ایران نیست، گفت: این شرکت تحریم نیست درحالی که در مورد نفت ایران محدودیتهای خارجی نقش تعیینکنندهای دارند. از طرفی باید توجه داشت که این شرکت سعودی حدود ۲ درصد از سهام خود را در بازارهای جهانی عرضه کرد تا ادعا کند که یک شرکت بین المللی بوده و اینگونه جایگاه خود را ارتقا دهد.
او بر این باور است که اگر این واگذاری منجر به تأمین مالی و افزایش کارایی شود، باید همزمان با اصلاحات جدی در ساختار قیمتگذاری و شفافیت فروش نفت و مدیریت تحریمها انجام شود. در غیر این صورت، صرفا ورود به بورس ممکن است نه تنها مشکل را حل نکند بلکه به افزایش ریسک و کاهش جذابیت برای سرمایهگذار تبدیل شود. از طرف دیگر اگر قرار باشد شرکت نفت که شرکتی غیرتجاری است، وارد فضای تجاری و بورسی شود، باید یک بنگاه اقتصادی شفاف و سودآور و مشخص داشته باشد.
انحصار همه جا بد نیست
او با بیان اینکه لزوما انحصار در همه جا بد نیست، گفت: وقتی قرار است کالایی در داخل تولید و در داخل کشور عرضه شود، انحصار مشکل ساز است. به عنولن مثال انحصار در صنعت خودرو یا فولاد می تواند آسیب های زیادی را ایجاد کند. اما وقتی کالایی در داخل تولید و در بازارهای جهانی عرضه می شود، وجود انحصار خود باعث قدرت چانه زنی بیشتر و فروش با قیمت های بالاتر می شود. دست آخر هم دولت تنها با یک شرکت ملی طرف است.
زمانی که شرکت بازرگانی پتروشیمی صادرات محصولات پتروشیمی را انجام می داد، صادرات به بهترین حالت و بالاترین قیمت انجام می شد. اما بعد از اینکه شرکت های پتروشیمی خصولتی شده و خود شرکت ها این کار را انجام می دهند دامپینگ در بازارهای هدف صادراتی شکل گرفت چرا که بسیاری از شرکت ها منافع ملی و درآمد ارزی برایشان مهم نبوده و در نهایت هم برخی از این شرکت ها ارز صادراتی خود را هم با کلی اما و اگر به کشور بازمی گردانند
بهروزی فر با اشاره به تجربه شکست خورده حذف شرکت بازرگانی پتروشیمی، گفت: زمانی که شرکت بازرگانی پتروشیمی صادرات محصولات پتروشیمی را انجام می داد، صادرات به بهترین حالت و بالاترین قیمت انجام می شد. اما بعد از اینکه شرکت های پتروشیمی خصولتی شده و خود شرکت ها این کار را انجام می دهند دامپینگ در بازارهای هدف صادراتی شکل گرفت چرا که بسیاری از شرکت ها منافع ملی و درآمد ارزی برایشان مهم نبوده و در نهایت هم برخی از این شرکت ها ارز صادراتی خود را هم با کلی اما و اگر به کشور بازمی گردانند.
عضو موسسه مطالعات بین المللی انرژی ادامه داد: فکر کنید در پتروشیمی که پایین دست نفت است، حذف انحصار صادرات چنین مشکلاتی را ایجاد کرده است. در نفت به عنوان بالادست به طور قطع دردسرها و چالش ها به مراتب بیشتر و زیان بار تر خواهد بود.
به گفته این کارشناس انرژی، بر اساس قانون فروش نفت باید به صورت انحصاری در اختیار دولت باشد اما طی سال های گذشته به واسطه تحریم ها و ورود تراستی ها و شرکت های واسطه در عمل این انحصار از بین رفته است. اما شاهد هستیم که نتیجه کار نه تنها بهتر نشده بلکه بدتر هم شده و دردسرهای بسیاری هم ایجاد کرده است. فعالیت شرکت های مختلف در زمینه صادرات نه تنها درآمد ایران را کاهش و هزینه های آن را افزایش داده، بلکه بازگشت ارز را نیز با چالش مواجه کرده است. حتی در بسیاری موارد امکان نظارت بر فعالیت این شرکت ها و تراستی ها ذر عمل وجود نداشته و همین مساله تامین ارز کشور را در برهه های زمانی خاص با چالش مواجه کرده است.
بهروزی فر اظهار داشت: در حالت ایده آل اگر ساختار فروش نفت از حالت تحریم و غیرشفاف خارج شود، میتواند به کاهش رانت و افزایش کارایی کمک کند و نیازی هم به ورود شرکت نفت به بورس نیست.
بر اساس قانون ۱۴.۵ درصد از درآمد حاصل از فروش نفت باید به شرکت نفت برسد اما در عمل چنین اتفاقی رخ نمی دهد و همین مساله باعث شده که طرح های مهم و حیاتی همچون فشار افزایی مدام به تعویق افتد. حالا هم که اجرای آن به شرکت های داخلی واگذار شده بازهم خبری از اجرای آن نیست
تعوق طرح های حیاتی به دلیل هزینه تراشی های حاکمیت برای شرکت نفت
او در ادامه با اشاره به هزینه تراشی های حاکمیت و دولت برای شرکت نفت، گفت: بر اساس قانون ۱۴.۵ درصد از درآمد حاصل از فروش نفت باید به شرکت نفت برسد اما در عمل چنین اتفاقی رخ نمی دهد و همین مساله باعث شده که طرح های مهم و حیاتی همچون فشار افزایی مدام به تعویق افتد. حالا هم که اجرای آن به شرکت های داخلی واگذار شده بازهم خبری از اجرای آن نیست.
این کارشناس حوزه انرژی با اشاره کسری شدید گاز در کشور ادامه داد: نتیجه کوتاهی های صورت گرفته در صنایع بالادست نفت، گاز و پتروشیمی طی سال های گذشته، حالا در اقتصاد ایران نمایان شده و شاهد هستیم که چگونه کشور دچار ناترازی انرژی است.
