به گزارش پایگاه خبری دیدگاه اقتصادی،
گروه آب و انرژی: بازارهای جهانی هفته جاری را در فضایی بهشدت امنیتی پشت سر گذاشتند. افزایش تنش میان ایران و آمریکا، حملات به نفتکشها و بالاگرفتن درگیریها در اطراف تنگه هرمز، احتمال حمله گستردهتر به خاک ایران را تقویت کرده بود. از آنجا که نزدیک به یکپنجم تجارت جهانی نفت و گاز از این مسیر عبور میکند، معاملهگران بار دیگر سناریوی اختلال شدید در عرضه انرژی را وارد قیمتها کردند.
بااینحال، بازگشایی بازارها مسیری متفاوت از انتظارات اولیه داشت. دونالد ترامپ از توقف حمله جدید و ازسرگیری مذاکرات با ایران خبر داد؛ اتفاقی که بخشی از ریسک جنگی را از بازار نفت خارج کرد. در نتیجه، نفت برنت با سقوطی نزدیک به ۶ درصد، تا محدوده ۸۳ دلار عقب نشست و در حال حاضر نیز نفت برنت در محدوده ۷۸ دلار در حال معامله شدن است. اما همزمان، اونس طلا و نقره برخلاف تصور اولیه افزایش یافتند.
رفتار متفاوت این سه دارایی نشان میدهد نفت همچنان مستقیماً از تحولات تنگه هرمز و اخبار جنگ اثر میپذیرد؛ درحالیکه مسیر طلا و نقره بیش از آنکه به یک خبر سیاسی وابسته باشد، تحت تأثیر دلار، بازده اوراق و سیاست پولی فدرالرزرو قرار دارد.
نفت؛ خروج سریع حقبیمه جنگ
در روزهای گذشته، بازار نفت احتمال حمله جدید آمریکا به ایران را در قیمتها لحاظ کرده بود. تشدید درگیری میتوانست امنیت تردد نفتکشها را بیش از گذشته تهدید کند و بخشی از عرضه نفت خاورمیانه را از بازار جهانی خارج سازد. همین انتظار باعث شده بود حقبیمه ژئوپلیتیک بار دیگر به قیمت نفت بازگردد.
اعلام ازسرگیری مذاکرات، این سناریو را دستکم بهطور موقت تضعیف کرد. بازار نیز با حذف بخشی از حقبیمه جنگ، واکنش نزولی شدیدی نشان داد. نفت برنت در معاملات روز جاری بیش از ۵ درصد کاهش یافت و به حوالی ۸۳ دلار رسید و حتی امروز نیز کاهش ۱.۵ درصدی تجربه کرده است و در نهایت نفت وستتگزاس نیز در روزجاری تا محدوده ۷۳ دلار عقب نشست.
افزایش محدود تولید اوپکپلاس از سپتامبر نیز فشار نزولی را تقویت کرد. این ائتلاف با افزایش روزانه ۱۸۸ هزار بشکهای تولید موافقت کرده است؛ رقمی که بهتنهایی برای جبران یک اختلال بزرگ در تنگه هرمز کافی نیست، اما در فضای کاهش تنش، پیام افزایش عرضه را به بازار منتقل میکند.
بنابراین، افت کنونی نفت بیش از آنکه از تغییر بنیادی در عرضه و تقاضا ناشی شده باشد، نتیجه قیمتگذاری مجدد احتمال جنگ است. اگر مذاکرات شکست بخورد یا اختلال در تنگه هرمز تشدید شود، حقبیمه جنگ میتواند بهسرعت به قیمت نفت بازگردد.
طلا؛ صعود برخلاف منطق کلاسیک کاهش تنش
در نگاه نخست انتظار میرود کاهش احتمال جنگ، تقاضا برای داراییهای امن را کاهش دهد و قیمت طلا را تحت فشار قرار دهد. بااینحال، اونس طلا در معاملات روز جاری حدود ۱.۳ درصد رشد کرد و به محدوده ۴ هزار و ۱۳۲ دلار رسید.
علت این رفتار را باید خارج از معادلات مستقیم جنگ جستوجو کرد. کاهش شدید نفت، نگرانی بازار درباره تشدید فشارهای تورمی را تعدیل کرد و بازده اوراق خزانهداری آمریکا را پایین آورد. همزمان، تضعیف دلار نیز خرید طلا را برای دارندگان سایر ارزها ارزانتر کرد.
در نتیجه، اثر کاهش بازده اوراق و افت دلار بر طلا، از اثر منفی کاهش تنشهای ژئوپلیتیک قویتر بود. رشد امروز طلا را باید بیشتر یک بازگشت فنی و واکنش به متغیرهای پولی دانست تا آغاز موجی تازه از تقاضای پناهگاه امن.
نقره؛ میان سیاست پولی و نگرانیهای اقتصادی
نقره نیز همزمان در روز جاری با طلا حدود ۲.۵ درصد افزایش یافته است. بااینحال، ساختار حرکتی نقره با طلا یکسان نیست. طلا عمدتاً دارایی پولی و ذخیره ارزش محسوب میشود، اما نقره علاوه بر این ویژگی، مصرف صنعتی گستردهای دارد. به همین دلیل، هم از نرخ بهره و دلار اثر میپذیرد و هم به چشمانداز فعالیت صنعتی جهان حساس است.
تضعیف دلار و کاهش بازده اوراق، از قیمت نقره حمایت کرد؛ اما نگرانی درباره ضعف تولید در چین و کاهش شتاب فعالیت کارخانهها میتواند ادامه رشد آن را محدود کند. بنابراین، افزایش روزانه نقره هنوز برای تأیید یک روند صعودی پایدار کافی نیست و باید همراه با دادههای اقتصاد چین و انتظارات سیاست پولی آمریکا بررسی شود.
نقره دنباله رو فلز زرد در روزهای سبز و قرمز
جنگ، محرک کوتاهمدت؛ فدرالرزرو، عامل تعیینکننده
تحولات ایران و آمریکا میتوانند در کوتاهمدت نوسانات شدیدی در بازار طلا و نقره ایجاد کنند؛ اما جهت میانمدت این دو فلز همچنان به سیاست پولی فدرالرزرو وابسته است.
افزایش نفت در ماههای گذشته، تورم آمریکا را سرسختتر کرده و فضای کاهش نرخ بهره را محدود ساخته است. در حال حاضر، نشانه معتبری از حرکت سریع فدرالرزرو بهسوی سیاست پولی انبساطی وجود ندارد و حتی بخشی از مقامهای این بانک درباره ضرورت افزایش نرخ بهره برای کنترل تورم هشدار دادهاند.
اگر دادههای تورمی بالا باقی بمانند و بازار احتمال افزایش یا تثبیت طولانیتر نرخ بهره را تقویت کند، بازده واقعی اوراق و دلار میتوانند فشار تازهای بر طلا و نقره وارد کنند. در مقابل، کاهش تورم، افت بازار کار یا عقبنشینی بازده اوراق، زمینه ادامه رشد فلزات گرانبها را فراهم خواهد کرد.
بنابراین، صعود روز جاری طلا و نقره را نباید صرفاً واکنشی به ازسرگیری مذاکرات ایران و آمریکا یا نشانه آغاز یک روند جدید دانست. این حرکت بیشتر حاصل بازگشت فنی قیمتها، تضعیف دلار و کاهش مقطعی بازده اوراق بوده است.
جنگ عامل تعیین کننده در چشم انداز پولی فدرال رزرو است
کندشدن واکنش نفت به اخبار جنگی چه پیامی دارد؟
نکته مهمتر، تغییر رفتار بازار نفت در برابر اخبار جنگ است. در روزهای ابتدایی درگیری، هر حمله یا تهدید جدید میتوانست بلافاصله جهش شدیدی در قیمت ایجاد کند؛ اما اکنون واکنش بازار به اخبار منفی جنگی کندتر و محدودتر شده است.
این رفتار چند پیام در خود دارد. نخست آنکه بخشی از ریسک جنگ از قبل در قیمت نفت منعکس شده و برای آغاز جهش جدید، بازار به اختلال واقعی و قابلاندازهگیری در عرضه نیاز دارد. دوم آنکه تکرار اخبار تهدیدآمیز بدون ایجاد کاهش پایدار در صادرات، حساسیت معاملهگران را پایین آورده است. سوم آنکه آزادسازی ذخایر، کاهش مصرف نفت چین و افزایش تدریجی عرضه اوپکپلاس، بخشی از نگرانی بازار را مهار کردهاند.
در مقابل، واکنش سنگین نفت به خبر مذاکرات نشان میدهد رفتار بازار نامتقارن شده است: تهدیدهای تازه دیگر بهآسانی موجب جهش قیمت نمیشوند، اما هر نشانهای از کاهش تنش میتواند حقبیمه جنگ را سریعاً تخلیه کند. این رفتار بیانگر آن است که معاملهگران، احتمال وقوع یک اختلال بسیار بزرگ و پایدار در عرضه را کمتر از هفتههای ابتدایی جنگ ارزیابی میکنند.
صلح یا جنگ؛ دو قطعه کلیدی پازل اقتصاد جهانی
بازار نفت همچنان بیشترین حساسیت مستقیم را به مذاکرات، حملات و وضعیت تنگه هرمز دارد. افت سنگین امروز نیز نتیجه خروج بخشی از حقبیمه جنگ پس از توقف حمله جدید آمریکا و بازگشت دو طرف به مسیر مذاکره بود.
اما در بازار طلا و نقره، جنگ بیشتر یک محرک کوتاهمدت است. مسیر اصلی این دو فلز را نرخ بهره، بازده واقعی اوراق، ارزش دلار و سیاست فدرالرزرو تعیین میکنند. افزایش امروز آنها نیز بیش از آنکه حاصل تقاضای امن ناشی از جنگ باشد، از تضعیف دلار، افت بازده اوراق و بازگشت فنی قیمتها ناشی شده است.
در نهایت، پیام رفتار سه بازار روشن است: نفت فعلاً در حال تخلیه ریسک ژئوپلیتیک است؛ طلا و نقره اما همچنان منتظر تصمیم بعدی فدرالرزرو ماندهاند. کاهش حساسیت نفت به اخبار منفی جنگ نیز نشان میدهد بازار دیگر با تهدید صرف حرکت نمیکند و برای آغاز موج صعودی جدید، به شواهد واقعی از اختلال پایدار در عرضه نیاز دارد.
