به گزارش پایگاه خبری دیدگاه اقتصادی،
مصطفی محمدزاده؛ بازار_ طبق گزارش مرکز آمار، اقتصاد ایران در نخستین فصل سال با افت شدیدی مواجه شده؛ افتی که اگر ادامه پیدا کند، آثار آن خیلی فراتر از آمارهای اقتصادی خواهد رفت. بخش نفت و گاز با رشد منفی ۲۶.۴ درصدی بیشترین افت را داشته و حتی بدون احتساب نفت نیز رشد اقتصادی منفی ۴.۶ درصد بوده است. صنعت و معادن، خدمات و ساختمان نیز در مسیر نزولی قرار گرفتهاند.
در این میان، کشاورزی با رشد ۲.۳ درصدی تنها بخش دارای رشد مثبت بوده است. اما در کنار افت تولید، یک هشدار مهم دیگر نیز دیده میشود: تشکیل سرمایه ثابت ناخالص داخلی ۸.۴ درصد کاهش یافته است. این روند میتواند به معنای کاهش ظرفیت ایجاد تولید جدید، فرسودگی تدریجی تجهیزات و دشوارتر شدن توسعه فعالیتهای اقتصادی در آینده باشد. افت ۳۵.۷ درصدی صادرات نیز فشار را بیشتر کرده است.
کاهش صادرات به معنای کوچکشدن بازارهای فروش، کاهش درآمدهای ارزی و فشار بیشتر بر بنگاههای تولیدی است. زنجیرهای که از رکود آغاز میشود. مشکل رشد منفی این است که پیامدهای آن معمولاً به همان فصل و همان عدد محدود نمیماند. کاهش تولید، درآمد بنگاهها را تحت فشار قرار میدهد و بنگاهها نیز ممکن است برای کاهش هزینهها، استخدام یا فعالیتهای توسعهای خود را محدود کنند. در ادامه، کاهش اشتغال و درآمد میتواند قدرت خرید خانوارها را تحت فشار قرار دهد. مصرف کمتر یعنی فروش کمتر برای بنگاهها و فروش کمتر نیز میتواند دوباره به کاهش تولید منجر شود.
به این ترتیب، یک چرخه شکل میگیرد: کاهش تولید ← کاهش درآمد بنگاهها ← فشار بر اشتغال و درآمد خانوارها ← کاهش مصرف ← کاهش فروش ← کاهش دوباره تولید و تشدید رکود در کنار این چرخه، افت صادرات نیز بازار بنگاهها را محدودتر و درآمدهای ارزی را کاهش میدهد؛ موضوعی که میتواند فشار بر فعالیتهای تولیدی و تجارت خارجی را بیشتر کند. بنابراین مسئله امروز فقط منفیشدن یک نرخ رشد نیست.
اگر افت تولید، تجارت و سرمایهگذاری ادامه پیدا کند، اقتصاد ایران ممکن است با ظرفیت تولید کمتر، بنگاههای ضعیفتر، فرصتهای شغلی محدودتر و قدرت خرید پایینتر خانوارها وارد سالهای آینده شود. در چنین شرایطی، حتی بازگشت مقطعی رشد اقتصادی نیز لزوماً به معنای بهبود پایدار وضعیت معیشت نخواهد بود. نگرانی اصلی این است که یک شوک اقتصادی کوتاهمدت، به فرسایش تدریجی ظرفیتهای تولید و درآمدزایی اقتصاد تبدیل شود؛ تبعاتی که آثار آن میتواند مدتها پس از پایان یک دوره رکودی باقی بماند.
