به گزارش پایگاه خبری دیدگاه اقتصادی،
بازار؛ گروه کشاورزی: مجتبی شادلو رئیس هیئت مدیره اتحادیه باغبانی ایران در گفتگو با خبرنگار بازار با بیان اینکه بخش تولید، با وجود همه مشکلات، همچنان در حال فعالیت است، گفت: یکی از بزرگ ترین چالش های امروز تولیدکنندگان میوه، نه فقط مرحله تولید، بلکه شرایط بازار و نحوه رسیدن محصول به دست مصرف کننده است.
فاصله سه تا چهار برابری قیمت میوه از مزرعه تا سفره
وی افزود: در بخش تولید مشکلات متعددی وجود دارد و تولیدکننده با مسائلی مانند ناترازی برق، گرانی نهاده ها و افزایش هزینه نیروی انسانی مواجه است، اما با وجود همه این مشکلات، تولید انجام می شود و محصول به بازار می رسد. بااین وجود مشکل اصلی در مرحله ای ایجاد می شود که محصول وارد بازار می شود. بازار میوه در شرایطی قرار دارد که ناپایدار و بی ثبات است و تفاوت میان قیمت تولید و قیمتی که مصرف کننده در نهایت برای خرید محصول پرداخت می کند، بسیار زیاد است.
شادلو اظهار کرد: این اختلاف قیمت در بسیاری از موارد به سه تا چهار برابر می رسد و همین مسئله فشار زیادی را هم بر تولیدکننده و هم بر مصرف کننده وارد می کند. تولیدکننده با زحمت فراوان محصول را تولید می کند، اما در نهایت مصرف کننده باید همان کالا را با قیمت بسیار بالاتری خریداری کند.
رئیس هیئت مدیره اتحادیه باغبانی ایران با اشاره به وضعیت قیمت ها در بازار گفت: در شرایط فعلی، قیمت محصول در عمده فروشی ها و حتی در خود مزارع کاهش پیدا می کند و محصول ممکن است با هر قیمتی که خریدار تعیین کند، معامله شود.
اصلاح نظام توزیع هنوز به نتیجه نرسیده است
شادلو با اشاره به طرح موضوع اصلاح نظام توزیع در سال های گذشته گفت: اصلاح نظام توزیع موضوعی است که همواره درباره آن صحبت شده، اما هنوز اتفاق مورد انتظار در این حوزه رخ نداده این درحالی است که زمانی که وضعیت نهایی قیمت محصول مشخص نیست، نمی توان به روشنی تعیین کرد که محصول برای کدام بازار تولید می شود؛ آیا هدف بازار داخلی است یا صادرات و اساسا مسیر نهایی محصول چگونه خواهد بود.
رئیس هیئت مدیره اتحادیه باغبانی ایران تصریح کرد: وقتی این مسائل به صورت شفاف و مشخص تعیین نشده باشد، طبیعی است که چنین وضعیتی در بازار حاکم شود و تولیدکننده نیز نتواند برای آینده فعالیت خود برنامه ریزی دقیقی داشته باشد.
وی ادامه داد: تولیدکننده با تمام مشکلات موجود در بخش تولید، کار خود را انجام می دهد. ممکن است با کمبود یا ناترازی برق مواجه شود، نهاده ها را گران تر تهیه کند یا هزینه نیروی انسانی افزایش پیدا کند، اما در نهایت محصول تولید می شود و به مرحله فروش می رسد.
شادلو گفت: مسئله اینجاست که هزینه تمام شده تولید با قیمت فروشی که برای تولیدکننده در نظر گرفته می شود، قابل قیاس نیست و میان این دو اختلاف زیادی وجود دارد.
وی افزود: این شرایط برای تولیدکننده بسیار بحث برانگیز است و می تواند زیان قابل توجهی ایجاد کند. تولیدکننده تا چه زمانی می تواند منتظر بماند تا شرایط اصلاح شود و زیان های خود را جبران کند؟
تولیدکننده باید دغدغه مدیریت تولید داشته باشد
رئیس هیئت مدیره اتحادیه باغبانی ایران با تاکید بر ضرورت ایجاد ثبات در بازار گفت: تولیدکننده امروز نباید دغدغه ای جز مدیریت تولید خود داشته باشد.
وی اظهار کرد: وقتی تولیدکننده محصول خود را تولید می کند، باید مطمئن باشد که محصول او در یک بازار مشخص و با سازوکاری روشن به فروش می رسد و هزینه های تولید نیز در قیمت نهایی لحاظ می شود. اما در شرایط فعلی چنین اطمینانی وجود ندارد و همین مسئله یکی از مشکلات اساسی بخش تولید است. تولیدکننده باید بداند محصولی که برای آن هزینه، سرمایه و زمان صرف کرده، در چه شرایطی به بازار می رسد و قیمت آن چگونه تعیین می شود.
وی افزود: اگر قرار باشد تمام فشارهای موجود در مرحله تولید بر دوش کشاورز و باغدار باشد و پس از پایان تولید نیز بازار و قیمت فروش نامشخص باقی بماند، استمرار فعالیت اقتصادی برای تولیدکننده دشوار خواهد شد.
واسطه های غیرضروری یکی از چالش های زنجیره توزیع
در ادامه این گفت و گو، شادلو درباره نقش واسطه ها در قیمت نهایی میوه گفت: یکی از مسائل موجود در بازار، موضوع واسطه هاست. در شبکه توزیع، واسطه هایی وجود دارند که حضور برخی از آنها ممکن است ضروری باشد، اما در کنار آن، واسطه های غیرضروری نیز فعالیت می کنند.
اگر واسطه های غیرضروری از زنجیره حذف شوند، می تواند بخشی از مشکلات موجود در مسیر توزیع را کاهش دهد
وی افزود: اگر واسطه های غیرضروری از زنجیره حذف شوند، می تواند بخشی از مشکلات موجود در مسیر توزیع را کاهش دهد، اما مسئله فقط به واسطه ها محدود نمی شود و عوامل دیگری نیز در قیمت نهایی محصول نقش دارند.
رئیس هیئت مدیره اتحادیه باغبانی ایران ادامه داد: فروشگاه ها و مغازه داران نیز باید چارچوب های تعهدی خود را در قبال قیمت خرید و فروش رعایت کنند، اما متاسفانه در همه موارد این اتفاق رخ نمی دهد.
شادلو گفت: گاهی فروشندگان عنوان می کنند که هزینه مغازه افزایش پیدا کرده، میزان فروش آنها کاهش یافته و بنابراین باید این هزینه ها از طریق افزایش قیمت جبران شود! اما چنین استدلال هایی نمی تواند به تنهایی مبنای افزایش قیمت باشد و باید در کنار آن، ضوابط و چارچوب های مشخص بازار نیز مورد توجه قرار گیرد.
تنوع محصولات میوه، قیمت گذاری دستوری را دشوار می کند
رئیس هیئت مدیره اتحادیه باغبانی ایران در پاسخ به این پرسش که آیا در بازار میوه قیمت گذاری دستوری وجود دارد یا خیر، گفت: با توجه به تنوع بسیار زیاد محصولات میوه، نمی توان شرایط این بازار را با یک محصول مشخص مقایسه کرد. به عبارت دیگر حتی محصولاتی مانند خیار و پرتقال نیز دارای شاخه ها و کیفیت های متعدد هستند و قیمت آنها بر اساس کیفیت، منطقه تولید و سایر شرایط متفاوت است.
شادلو افزود: ممکن است محصولی در یک شهرستان تولید شود و محصول مشابهی در شهرستان دیگری عرضه شود، اما از نظر کیفیت تفاوت زیادی داشته باشند. همین مسئله تعیین یک قیمت واحد و تکلیفی را دشوار می کند.
وی تاکید کرد: به همین دلیل نمی توان گفت برای تمام میوه ها یک قیمت مشخص و یکسان تعیین می شود، اما آنچه اهمیت دارد، شفاف بودن سازوکار کشف قیمت و رعایت ضوابط در مراحل بعدی زنجیره توزیع است.
میدان های عمده فروشی حلقه اصلی ارتباط مزرعه و بازار
شادلو با اشاره به نقش میدان های عمده فروشی در تعیین قیمت گفت: محصول چه از تولید داخل تامین شده باشد و چه وارداتی باشد، در نهایت وارد میدان های عمده فروشی و میادین مرکزی استان ها می شود. این میادین در واقع پل ارتباطی اصلی میان تولیدکننده و بازار هستند و محصول در این مراکز وارد مرحله کشف قیمت می شود.
رئیس هیئت مدیره اتحادیه باغبانی ایران اظهار کرد: پس از کشف قیمت در این مراکز، قیمت تعیین شده به عنوان یکی از مبناهای ارسال محصول به میوه فروشی ها و فروشگاه های سطح شهر مورد استفاده قرار می گیرد.
وی ادامه داد: در این مرحله، موضوع کیفیت، میزان عرضه و شرایط بازار نیز مورد توجه قرار می گیرد و بر اساس این عوامل، قیمت محصول می تواند تغییر کند.
شادلو گفت: وقتی قیمت در میدان عمده فروشی مشخص شد، دیگر باید سهم هر یک از حلقه های بعدی زنجیره در افزایش قیمت کاملا روشن باشد.
سهم ۳۵ درصدی میوه فروشان در افزایش قیمت
وی با اشاره به چارچوب تعیین شده برای افزایش قیمت در بخش خرده فروشی اظهار کرد: در قانون صنفی میوه فروشان، حدود ۳۵ درصد افزایش قیمت از قیمت پایه برای این بخش در نظر گرفته شده است.
رئیس هیئت مدیره اتحادیه باغبانی ایران تاکید کرد: مسئله مهم این است که باید بررسی شود این چارچوب تا چه اندازه در بازار رعایت می شود. لذا اگر قیمت پایه محصول در میدان عمده فروشی مشخص شده باشد و برای میوه فروش نیز میزان مشخصی افزایش قیمت در نظر گرفته شده باشد، باید این سازوکار در بازار رعایت شود تا افزایش قیمت از محدوده تعیین شده فراتر نرود.
شادلو گفت: در کنار موضوع واسطه های غیرضروری، رعایت نشدن ضوابط مربوط به افزایش قیمت در مرحله خرده فروشی نیز یکی از مسائلی است که باید مورد توجه قرار گیرد. بنابراین برای اصلاح بازار میوه نمی توان تنها یک عامل را مسئول افزایش قیمت دانست و باید مجموعه عوامل موجود در زنجیره تولید، توزیع، عمده فروشی و خرده فروشی به صورت همزمان بررسی شود.
