به گزارش پایگاه خبری دیدگاه اقتصادی،
بازار؛ گروه کشاورزی: شاخص قیمت جهانی مواد غذایی سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) در سپتامبر ۲۰۲۶ افزایش یافت؛ روندی که عمدتاً تحت تأثیر اختلالات حمل‌ونقل، نگرانی‌های آب‌وهوایی و افزایش قیمت برخی گروه‌های اصلی کالاهای کشاورزی شکل گرفته است. بر اساس تازه‌ترین داده‌های فائو، تداوم این عوامل می‌تواند فشار بیشتری بر بازارهای جهانی مواد غذایی وارد کند و به‌ویژه کشورهای وابسته به واردات غذا و انرژی را تحت تأثیر قرار دهد.
شاخص قیمت مواد غذایی فائو در سپتامبر به ۱۳۶ واحد رسید. این رقم نسبت به ماه اوت ۱.۵ درصد و در مقایسه با سپتامبر سال ۲۰۲۵، ۵.۸ درصد افزایش نشان می‌دهد
شاخص قیمت مواد غذایی فائو که تغییرات ماهانه قیمت بین‌المللی سبدی از کالاهای غذایی مورد معامله در بازار جهانی را دنبال می‌کند، در سپتامبر به ۱۳۶ واحد رسید. این رقم نسبت به ماه اوت ۱.۵ درصد و در مقایسه با سپتامبر سال ۲۰۲۵، ۵.۸ درصد افزایش نشان می‌دهد.
فائو اعلام کرده است که بخش قابل توجهی از افزایش اخیر قیمت‌ها به محدودیت‌های حمل‌ونقل و اختلال در مسیرهای تجاری مربوط می‌شود. همزمان، نگرانی درباره شرایط آب‌وهوایی در مناطق مهم تولید محصولات کشاورزی نیز بر چشم‌انداز عرضه برخی کالاها تأثیر گذاشته است.
ماسیمو تورو، اقتصاددان ارشد فائو، با اشاره به افزایش دامنه‌دار قیمت کالاهای اساسی، اعلام کرد که اختلالات در تنگه هرمز و دریای سیاه، در کنار شوک‌های اقلیمی، بر انرژی، حمل‌ونقل و برخی کالاهای کلیدی غذایی فشار وارد کرده است. به گفته وی، در صورت تداوم این فشارها، آثار آن می‌تواند به‌تدریج به قیمت مواد غذایی برای مصرف‌کنندگان منتقل شود؛ به‌خصوص در کشورهایی که وابستگی بیشتری به واردات مواد غذایی و انرژی دارند.
غلات؛ مهم‌ترین عامل افزایش شاخص
یکی از مهم‌ترین تحولات ثبت‌شده در گزارش سپتامبر، افزایش قابل توجه شاخص قیمت غلات فائو است. این شاخص نسبت به ماه اوت ۵.۱ درصد افزایش یافت و در مقایسه با سپتامبر سال گذشته، ۱۷.۲ درصد بیشتر شد.
قیمت جهانی گندم در سپتامبر ۶.۳ درصد افزایش پیدا کرد. فائو دلیل این افزایش را عمدتاً محدودیت‌های لجستیکی در منطقه دریای سیاه و شرایط خشک آب‌وهوایی در بخش‌هایی از آمریکای شمالی پیش از آغاز فصل کاشت عنوان کرده است. محدودیت‌های حمل‌ونقل در یکی از مناطق مهم صادرات غلات جهان، دسترسی به بازار و چشم‌انداز عرضه را با ابهام بیشتری مواجه کرده است.
قیمت جهانی ذرت نیز در این ماه ۵.۶ درصد افزایش یافت. نگرانی درباره عملکرد محصول در ایالات متحده، کاهش دسترسی صادراتی برزیل و اختلال در تجارت دریای سیاه از عوامل اصلی این افزایش اعلام شده‌اند. علاوه بر این، ادامه ابهام درباره حمل‌ونقل از مسیر تنگه هرمز، از قیمت ذرت به‌عنوان یکی از مواد اولیه مورد استفاده در تولید سوخت‌های زیستی حمایت کرده است.
شاخص قیمت برنج نیز در سپتامبر ۱.۴ درصد افزایش یافت. فائو این افزایش را عمدتاً به رشد قیمت برنج ایندیکا، نگرانی‌های آب‌وهوایی و کاهش فصلی عرضه نسبت داده است.
افزایش قیمت روغن‌های گیاهی و شکر
شاخص قیمت روغن‌های گیاهی فائو نیز در سپتامبر با رشد ۰.۹ درصدی نسبت به ماه قبل همراه شد. افزایش قیمت جهانی روغن پالم از مهم‌ترین عوامل این تغییر بود. تقاضای بالای وارداتی در بازار جهانی و نگرانی از آثار هوای خشک بر تولید در جنوب شرق آسیا، از جمله عوامل مؤثر بر افزایش قیمت این گروه از کالاها عنوان شده است.
در میان گروه‌های مختلف غذایی، شکر یکی از بیشترین افزایش‌ها را به ثبت رساند؛ بطوری، که شاخص قیمت شکر فائو در سپتامبر ۶.۱ درصد نسبت به اوت افزایش یافت
در میان گروه‌های مختلف غذایی، شکر یکی از بیشترین افزایش‌ها را به ثبت رساند. شاخص قیمت شکر فائو در سپتامبر ۶.۱ درصد نسبت به اوت افزایش یافت. این رشد در شرایطی رخ داده که چشم‌انداز عرضه جهانی شکر در فصل ۲۰۲۶/۲۷ با محدودیت بیشتری مواجه شده است.
بر اساس گزارش فائو، کاهش پیش‌بینی تولید شکر در تایلند، نگرانی درباره وضعیت محصولات در هند به دلیل بارش کمتر از حد معمول و تقویت پدیده ال‌نینو، بارش‌های سنگین در منطقه مرکزی-جنوبی برزیل و کاهش سطح زیرکشت چغندرقند در اتحادیه اروپا از عوامل مؤثر بر افزایش قیمت شکر بوده‌اند.
در مقابل، شاخص قیمت گوشت فائو در سپتامبر ۱.۱ درصد کاهش یافت. کاهش قیمت گوشت خوک و طیور در شرایطی رخ داد که عرضه صادراتی این محصولات در سطح بالایی قرار داشت. در همین حال، قیمت صادراتی گوشت گاو برزیل به دلیل افزایش تقاضای وارداتی ایالات متحده افزایش یافت، در حالی که قیمت گوشت گوسفند تقریباً بدون تغییر باقی ماند.
شاخص قیمت محصولات لبنی نیز در سپتامبر اندکی کاهش یافت و ۰.۱ درصد پایین‌تر از ماه قبل قرار گرفت. کاهش قیمت پنیر اندکی افزایش قیمت پودر شیر را جبران کرد و قیمت کره نیز تغییر قابل توجهی نداشت.
کاهش پیش‌بینی تولید جهانی غلات
همزمان با انتشار شاخص قیمت مواد غذایی، فائو تازه‌ترین برآورد خود از وضعیت عرضه و تقاضای غلات جهان را نیز منتشر کرده است. بر اساس این برآورد، تولید جهانی غلات در سال ۲۰۲۶ به ۲.۹۷۹ میلیارد تن خواهد رسید که نسبت به سال ۲۰۲۵، ۲.۱ درصد کاهش دارد.
با وجود این کاهش، تولید پیش‌بینی‌شده همچنان دومین میزان بالای ثبت‌شده در تاریخ خواهد بود و تنها پس از سطح تولید سال گذشته قرار می‌گیرد.
در برآورد جدید فائو، پیش‌بینی تولید گندم با افزایش همراه شده و انتظار می‌رود تولید این محصول به ۸۱۳.۹ میلیون تن برسد. بهبود شرایط آب‌وهوایی در استرالیا از عوامل اصلی این افزایش برآورد بوده است.
در مقابل، پیش‌بینی تولید غلات دانه‌درشت به ۱.۶۱۲ میلیارد تن کاهش یافته است. کاهش چشم‌انداز عملکرد محصولات در اتحادیه اروپا و ایالات متحده، در پی شرایط گرم و خشک، مهم‌ترین عامل این تعدیل نزولی اعلام شده است.
تولید جهانی برنج نیز برای سال جاری ۵۵۲.۵ میلیون تن برآورد شده است. کاهش چشم‌انداز تولید در هند، عمدتاً به دلیل توزیع نامناسب بارش‌های موسمی، افزایش پیش‌بینی تولید در ژاپن و نپال را خنثی کرده است.
تجارت جهانی غلات در مسیر کاهش
فائو همچنین پیش‌بینی خود از مصرف جهانی غلات در سال ۲۰۲۶/۲۷ را اندکی افزایش داده و آن را ۲.۹۶۶ میلیارد تن برآورد کرده است. افزایش مصرف غلات دانه‌درشت در کنار کاهش مصرف گندم، از تغییرات اصلی این برآورد است، در حالی که پیش‌بینی مصرف برنج نسبت به ماه قبل تغییری نکرده است.
ذخایر جهانی غلات در پایان فصل‌های ۲۰۲۷ نیز حدود ۹۵۰ میلیون تن پیش‌بینی شده که نسبت به سطح آغاز فصل تغییری ندارد. افزایش ذخایر گندم و جو انتظار می‌رود کاهش ذخایر برنج و سورگوم را جبران کند.
با این حال، نسبت ذخایر جهانی غلات به مصرف در پایان فصل ۲۰۲۶/۲۷ به ۳۱.۷ درصد می‌رسد که اندکی پایین‌تر از رقم ۳۲ درصدی فصل قبل است.
در بخش تجارت نیز فائو انتظار دارد تجارت جهانی غلات نسبت به رکورد ثبت‌شده در سال ۲۰۲۵/۲۶ حدود ۳.۵ درصد کاهش یابد و به ۵۰۵.۸ میلیون تن برسد. صادرات گندم و ذرت بیش از پیش‌بینی‌های قبلی کاهش خواهد یافت که عمدتاً به محدودیت مسیرهای کشتیرانی در دریای سیاه و کمبود ظرفیت جایگزین حمل‌ونقل مربوط می‌شود.
تجارت جهانی برنج نیز در سال ۲۰۲۶ حدود ۲.۲ درصد کاهش خواهد داشت، هرچند فائو برای سال ۲۰۲۷ افزایش ۱.۷ درصدی تجارت این محصول را پیش‌بینی کرده است.
ال‌نینو و افزایش ابهام در چشم‌انداز تولید
گزارش ماهانه سامانه اطلاعات بازار کشاورزی (AMIS) که زیر نظر فائو فعالیت می‌کند، نیز از افزایش نااطمینانی در بازارهای کشاورزی خبر داده است. بر اساس این گزارش، نرخ‌های بالاتر حمل‌ونقل، افزایش قیمت نهاده‌های کود و ادامه اختلالات لجستیکی از عوامل مؤثر بر شرایط کنونی بازار هستند.
این گزارش همچنین به تقویت پدیده ال‌نینو و آثار احتمالی آن بر تولید محصولات کشاورزی، به‌ویژه برنج در جنوب و جنوب شرق آسیا، پرداخته است.
بر اساس ارزیابی ارائه‌شده در گزارش، در سطح جهانی عملکرد برنج در سال‌هایی که ال‌نینو رخ می‌دهد، معمولاً ۱ تا ۱.۵ درصد پایین‌تر از روند مورد انتظار قرار می‌گیرد. در مقابل، عملکرد گندم و ذرت در چنین شرایطی عموماً نزدیک به سطح روند معمول باقی می‌ماند و عملکرد سویا در بسیاری از موارد ۱.۵ تا ۲ درصد بالاتر از روند مورد انتظار ثبت می‌شود.
فائو تأکید کرده است که شدت ال‌نینو نیز در میزان اطمینان نسبت به نتایج تولید نقش دارد؛ به‌گونه‌ای که رویدادهای قوی‌تر معمولاً با نتایج عملکردی قابل پیش‌بینی‌تری همراه هستند، در حالی که رویدادهای ضعیف‌تر می‌توانند دامنه تغییرات بیشتری در عملکرد محصولات ایجاد کنند.
مجموع این تحولات نشان می‌دهد که بازار جهانی مواد غذایی در سپتامبر ۲۰۲۶ همزمان تحت تأثیر عوامل تجاری، لجستیکی و اقلیمی قرار داشته است. افزایش شاخص قیمت جهانی غذا در کنار کاهش پیش‌بینی تولید و تجارت غلات، در شرایطی رخ می‌دهد که وضعیت آب‌وهوایی و اختلال در مسیرهای حمل‌ونقل همچنان از عوامل مهم اثرگذار بر چشم‌انداز عرضه و قیمت کالاهای کشاورزی در بازارهای جهانی محسوب می‌شوند.
